سعيد حاوي جا سهڻا غزل

غزل
روح روان ٿو رهي ڪاروان ٿو رهي.
جستجو ٿي رهي، ڪونشان ٿو رهي.

حال مجذوب آ، خيال محبوب آ.
بيخود ي ٿي رهي، ڪوبيان ٿو رهي.

محڪمو ڪونه آ، جو ڪري فيصلو.
منهنجي دل ۾هي ڪهڙو جهان ٿو رهي.

هو قصو ڀي ڪراڙو ويو ٿي مگر.
درد تنهن جو اڃان ڀي جوان ٿو رهي.

درد آ درد جي دوا ڪانهي.
تو ڪئي دلربا وفا ڪانهي.

تو ڪئي بد دعا ڪڏهن اهڙي.
ٺيڪ مونکي ڪري دعا ڪانهي.

نيڻ هي ڌنڌ ۾ ويا رلجي.
مون اڳيان تو سوا ضيا ڪانهي.

ڀل اچي چير هي جيئڙو منهنجو.
پاڻ ۾ ڪا رکي دغا ڪانهي ،

غزل

مان رات جو توسا ن هيس.
هر رات کان بهتر هئي.

تنهنجي بنا سار ي حيات.
مونکي لڳي بدتر هئي.

هر مر ڪ ئي تنهنجي مٺي.
سڀ سونهن کان سندر هئي.

جا راه آ توکا ن جدا.
ها راه سا ڪمتر هئي.

غزل

ويه ويجھو اچي فاصلو ٿي پري،
دل منجھان درد جو قافلو ٿي پري.

ماٺ ۾ مون ڏٺو آشيانو سڄيو،؟
مل اچي ماٺ جو سلسلو ٿي پري.

دل بـ ڌرتيءَ جيان زور سان ٿي ڌڏي،
تون ڏئين قرب !هي زلزلو ٿي پري.

آرزو، دوريون!هر مهل جو گمان،
ها ذهن مان اهو!؟ ٿرٿلو ٿي پري.

غزل

نـه ڪنهن آس جو ٿو ڏيئو اڄ ٻري،
نـ وشواس جو ٿو ڏيئو اڄ ٻري.

سويرو سڄيو سوچيو ڌنڌ ۾،
نه احساس جو ٿو ڏيئو اڄ ٻري.

نه مندر،نه گرجا،نـه مسجد هتي،
نـه ڪنهن داس جو ٿو ڏيئو اڄ ٻري.

سڄي رات جگنو اڏيو گل مٿان،
لڳو واس جو ٿو ڏيئو اڄ ٻري.

شهر هي سڄو ٻاٽ ۾ گم رهيو،
ڇو بنواس جو ٿو ڏيئو اڄ ٻري.

غزل

هو نشو ايترو فضائن ۾ اڄ،
هوش غافل ٿيو گھٽائن ۾ اڄ.

مان بـ ڪسجان پيو تڏهن ئي سائين،
تنهنجي مقتل ڏٺو نگاهن ۾ اڄ.

مان بـ بت پوڄيو خدا سمجھي آ،
ڪنهن جبل جي وڃين غفائن ۾ اڄ.

سوچ ڪافر ٿئي! ڏسون توکي ٿا،
تنهنجي آهي نشو ادائن ۾ اڄ.

ساهه سولو کڻي سگھي ڪوئي نٿو،
آهي آ لودگي هوائن ۾ اڄ.

غزل

شهر اوها جي بهار هوندو،
اسانکي ليڪن خمار هوندو.

سکن ۾ سڀ ڪو ڏکن ۾ ڏسجو
ڪڏهن بـ ڪوئي نـ يار هوندو.

سڀئي اسانجا تـ خواب گروي،
رکيو ويو ڪو تـ بار هوندو.

اجائي ناهي اداس دل ٿي،
ڪوئي نـ ڪوئي غبار هوندو.

غزل

پيار جي هر گھڙي همسفر ٿي وئي،
زندگي هي تڏهن مختصر ٿي وئي.

ڇو نـ ڄاتو اسان هن نگاهن کي هو،
ها ! ڏسي عمر هي دربدر ٿي وئي.

اڳ نـ اهڙي ڪڏهن مون ڏٺي ڪا ادا،
هي حياتي سڄي! بي خبر ٿي وئي.

درد جي آ دوا مرڪ تنهنجي مٺي،
ٻي دوا ! آ سڄي بي اثر ٿي وئي.

تو وساري ڇڏي هڪڙي منهنجي خطا،
سا خطا ڀل منجھان ياد ڪر ٿي وئي.

غزل

لوڪ کي تڪليف آ!ناهي شفا هتڙي ملي،
درد آ پر درد جي ناهي دوا هتڙي ملي.

سور جي صورت انوکي آ ڏٺي من ۾ گھڻي،
درد ۾ آيو مزو جو ڪا جفا هتڙي ملي.

پيار جي تصوير ۾ مان رنگ فطرت جا ڀريا،
سونهن کي صورت اها ۽ ڪا بقا هتڙي ملي.

ڀاڳ آ اهڙو مليو جو ڀيد هي دل ۾ دفن،
ڪنهن لبن جي جا بجا ڪا دعا هتڙي ملي.

پيار کي پنهنجو ڪيون يا اڄ کڻي دل مان ڪڍون،
هي مزاجي شوق جي آهي صفا هتڙي ملي .

غزل

ڪنھن ڏنو گھاءُ! گَھِرو آ.وقت! پڇتاءُ گَھِرو آ.
مان ڀلائي اڃان ناھي،سا چمي ـ ساءُ گَھِرو آ.

ڪٿ پڳو يار آھيان مان،ھن ھنيو داءُ گَھِرو آ.
مان ٻڏي ڪونه نڪتس جو،عشق ُ! درياءُ گَھِرو آ.

تون ٿڌي برفَ جھڙي آن،مَنَّ! مون تاءُ گَھِرو آ.
چو طرف ڌنڌ ڪوھيڙو،ٿو لڳي واءُ! گَھِرو آ

غزل

ناڪام ڪوششن جا، احوال پڇ نه مونکان،
بدنام تھمتن جا احوال پڇ نه مونکان.

ھر حال مون نڀايو، پر ڪونه آ وفا ٿي،
الزام آفتن جا، احوال پڇ نه مونکان.

ڪو نانءُ ڪونه ملندو ھن پيار کي به ڪاٿي،
بي نام چاھتن جا احوال پڇ نه مونکان.

ڪو ڏينھن ڪونه منھنجو، ڪا رات ٿي نه منھنجي،
ڪنهن شام راحتن جا احوال پڇ نه مونکان.

ھن راھ کان جدا آ، ھر راھ ڳوٺ تنهنجي،
ھر گام دشمنن جا احوال پڇ نه مونکان.

غزل

ھي دل لڳي ھي دلبري، منھنجي وفا چيڀاٽبي.
تو زور آ دل تي رکيو، دل جي صداچيڀاٽبي.

ڪومل بدن تنھنجو چري، ڪومائجي ويندو ڪڏھن.
ھر روز جو نخرو نئون، ڪافر ادا چيڀاٽبي.

تبديل ٿي ويندا سڀئي، ماڻهو جڏهن ھن دورجا،
جنهن وٽ بچي جيڪا سخا، سڀ جي سخا چيڀاٽبي.

ھن چپ چپن تي جو رکيا، ڄڻ ساھ ۾ ڪو ساھ ھو.
من ۾ لھي رڪجي وئي، اڄ سا ھوا چيڀاٽبي.

پنهنجي عمل جي ھر تقاضا لوڪ ھي ڏيندو ھلي،
ٿي ھي فنا دنيا جڏهن، منھنجا خدا چيڀاٽبي.

غزل

زندگي اڄ داوَ ھڪڙي واربي،
جي کٽي مون راند پو ڀي ھاربي.

ھو ويو موٽي نه سگھيو آ اڃان،
ڇا اڪيلي زندگي ھيءَ گھاربي.

سا نه موٽي ٿي سگھي گذري گھڙي،
جا وساري ڀي نه سگھبي ساربي.

دشمني مون پاڻ سان ڪئي آ وڏي،
اڄ وري سا باھ دلبر ٻاربي.

موتن جي مالهائن جهڙو شاعر عجب شيخ

ﻣﺎﻟﻬﺎﺋﻲ ﺷﻴﺦ ﻻڙڪﺎڻﻮ ۾ ﻣﻮﺗﻴﻦ
ﺟﻲ ﻣﺎﻟﻬﺎﺋﻦ ﺟﻬڙﻭ ﺷﺎﻋﺮ )ﻋﺠﺐ
)ﺷﻴﺦ
، ﺷﺎﻋﺮﻱ ﺷﻌﻮﺭ ﺟﻲ ﺁﺑﻴﺎﺭﻱ ﺁﻫﻲ
۽ ﺷﺎﻋﺮ ﮐﻱ ﺷﺎﻋﺮﻱ ﺳﻬڻﻲ
ﻣﺎﻟڪ ﺟﻲ ﺳﻬڻﻲ ﻋﻄﺎ ،ڏﺍﺕ
ﺟﻲ ﻧﺎﻥء ۾ ﻋﻈﻴﻢ ﺗﺤﻔﻮ ،ﺷﺎﻋﺮ
ﻣﺤﺒﺘﻦ ﺟﺎ ﺳﻔﻴﺮ ﻫﺠﻦ ٿﺎ ،۽
ﻧﻔﺮﺗﻦ ﮐﺍﻥ ﺑﺎﻏﻲ ،ﺕﭙﻧﺪڙ ﻭﺍﺭﻱ
ﺟﻲ ﺕﭙﺵ ! ﻣﺤﺒﺖ ﻳﺎ
ﻣﻌﺎﺷﺮﻱ ﺟﻲ ﺩﺭﺩ ﺟﻲ ڀﻴٽ ۾
، ڪﺠﻬﻪ ﺑﻪ ﻧﺎﻫﻲ ﻫﻮﻧﺪﻱ
ﺑﻐﺎﻭﺕ ﺩﻝ ۽ ﺭﻭﺡ ﺋﻲ ﻧﻪ ڪﻨﺪﺍ
ﺁﻫﻦ ،ﺫﻫﻦ ۽ ﺯﺑﺎﻥ ﺋﻲ ﻧﻪ ڪﻨﺪﻱ
ﺁﻫﻲ ،ﭘﺭ ﻗﻠﻢ ﺑﻪ ڪﻨﺪﻭ ﺁﻫﻲ
ﺩﻧﻴﺎ ﺟﻲ ﻃﻮﺑﻦ ﮐﺍﻥ ،ﻣﻴﺰﺍﺋﻴﻠﻦ،
ﮐﺍﻥ ،ﻣﺎڻﻬﻮ ﻣﺎﺭ ﺑﻨﺪﻭﻗﻦ ﮐﺍﻥ
ﻗﻠﻢ ﺟﻮ ﻫٿﻴﺎﺭ ،ﺯﺑﺮﻭ ﻫﺠﻲ،
ٿﻮ ، ﺟﻨﻬﻦ ۾ ﺩﻧﻴﺎﻭﻱ ﺩﺭﺱ
ﺳﺒﻖ ﺁﻣﻴﺰ ﺟﻤﻼ ، ڏﺍﺕ ۽ ڏﺍﻥء،
ﺟﻲ ڏﺳﻴﻞ ﻭﺍٽﻦ ﺟﺎ ﻧﻮﺍﻥ ﻧﻮﺍﻥ
ﮔﺱ ۽ ﺭﻭﺷﻦ ﺭﻭﺷﻦ ﺭﺍﻫﻮﻥ
ﻣﻠﻦ ٿﻴﻮﻥ ،۽ ﺟﻨﺖ ﺟﻬڙﻱ
ﻣﺎﺣﻮﻝ ﺟﻮ ﻫڪ ﺧﻮﺑﺼﻮﺭﺕ
ﺧﻮﺍﺏ ﺟڙﻱ ٿﻮ ﺧﻴﺎﻝ ﺍﻥ ﮐﻱ
ﻫڪ ﺣﻘﻴﻘﺖ ﺟﻲ ﺭﻭﭖ ۾
ڏﻱﮑﺍﺭﻥ ٿﺎ ،ﺟﻨﻬﻦ ﮐﻱ ﺣﻘﻴﻘﺖ
۾ ﺁڻڻ ﻻء ﺷﺎﻋﺮ ڪﻴﺘﺮﻱ ﻧﻪ
ﺭﺕ ﻭﻟﻮڙﻱ ٿﻮ ،ﻟﻔﻈﻦ ﺟﻲ ﺩﺭﺩ
ﻣﺎﻥ ﮔﺫﺭﻱ ٿﻮ ۽ ﺷﻌﺮﻥ ۾
، ﭘﻧﻬﻨﺠﻮ ڪﺮﺩﺍﺭ ﺍﺩﺍ ڪﺮﻱ ٿﻮ
ﺟﻨﻬﻦ ﺷﻬﺮ ﻻء ﺧﺎﻧڻ ﭼﻧﺠڻﻲ
ﭼﻳﻮ ﻫﻮ ﻫﺠﺌﻲ ﻧﺎڻﻮ ﺗﻪ ﮔﻫﻢ
ﻻڙڪﺎڻﻮ ،ﺍﻥ ﺷﻬﺮ ﺟﻲ ڀﺮ ۾
ﺧﺎﻣﻮﺵ ﻣﺎﻟﻬﺎﺋﻲ ﺷﻴﺦ ﭘﺍڙﻱ ۾
ڪﻮ ﻟﻔﻈﻦ ﺟﺎ ﭘڙﺍڏﺍ ﻫﻮﺍ ۾ ﺍڏﺍﺭﻱ
ٿﻮ ،ﺟﻨﻬﻦ ﮐﻱ ڳﻮٺ ﻭﺍﺭﺍ ﺗﻪ
ﻋﻠﻲ ڏﻧﻮ ﭘٽ ﻣﻮﻻ ﺑﺨﺶ ﺳﺎﻥ
ﺳڃﺎڻﻦ ٿﺎ ﭘﺭ ﺍﻫﻮ ﭘﻧﻬﻨﺠﻲ ﻻء
ﻋﺠﺐ ﺷﻴﺦ ﺁﻫﻲ ،۽ ﺍﻥ ﻧﺎﻥء
ﺳﺎﻥ ﺋﻲ ﺍﺩﺑﻲ ﺩﻧﻴﺎ ۾ ﺳڃﺎﺗﻮ
ﻭڃﻲ ٿﻮ ،ﻫﻦ ﺟﻲ ﺗﻌﻠﻴﻢ ﺗﻪ
ﻏﺮﺑﺖ ﺟﻲ ۽ ﻣﺠﺒﻮﺭﻳﻦ ﺟﻲ
، ﺳﺒﺐ ڪﺮﻱ ﻣﻴٽﺮڪ ﺁﻫﻲ
ﭘﺭ ﻫﻮ ﺧﺪﺍﺩﺍﺩ ﺻﻼﺣﻴﺘﻦ ﺳﺎﻥ ﭘڻ
ﻣﺎﻻ ﻣﺎﻝ ﺁﻫﻲ ، ۽ ﻫﻦ ﺟﻲ ﻋﻠﻢ ۽
ﺷﻌﻮﺭ ﺟﻲ ﺍڏﺍﻡ ﺍڄ ﺟﻲ ڊﮔﺭﻳﻦ
، ﻣﺎڻڻ ﻭﺍﺭﻱ ﮐﻱ ﺑﻪ ﻧٿﻲ ﻣﻠﻲ
ﻋﺎﻗﻞ ﺁﮔﺍڻﻲ ﺟﻲ ﺷﻬڪﺎﺭ
ﻫﺴﺘﻲ ﺷﺎﻋﺮ ﺳﻌﻴﺪ ﻣﻴﻤڻ ۽ ﻧﺜﺎﺭ
ﺑﺰﻣﻲ ﺟﻲ ﺷﺎﮔﺭﺩﻱ ۾ ﭘﭽﻱ
ﻧڪﺘﻞ ﻫﻲ ﺷﺎﻋﺮ ﺍﻫﻮ ﺗﻪ ﭘﺍﺭﺱ
ﺁﻫﻲ ،ﺟﻴڪﻮ ﺟﻨﻬﻦ ﻧﻮﺟﻮﺍﻥ
ﺷﺎﻋﺮ ﮐﻱ ﻣﻠﻲ ﻭڃﻲ ﺗﻪ ﺍﻥ ﮐﻱ
ﺳﻮﻥ ڪﺮﻱ ڇڏﻱ ،ﻫﻦ ﺟﻮ ﻫﻦ
ﺟﻲ ﺍﺳﺘﺎﺩﻥ ﻋﺠﺐ ﻧﺎﻟﻮ ﺍﻳﺌﻦ ﺋﻲ
ڪﻮﻥ ﺭﮐﻳﻮ ﻫﻮﻧﺪﻭ ،ﻫﻦ ۾ ڪﻮ
ﺗﻪ ﻋﺠﺐ ﺍﺳﺮﺍﺭ ڏ ٺﻮ
ﻫﻮﻧﺪﺍﺋﻮﻥ ،ﻫﻦ ﺟﻲ ﺷﺎﻋﺮﻱ ﺍﻓﻖ
ﮐﻱ ڇﻬڻ ﺟﻲ ڪﻮﺷﺶ ۾
ﺍڀﺮﻱ ﺭﻫﻲ ﺁﻫﻲ ،ﺩﻧﻴﺎ ﺟﻲ
ﺳڄﻲ ﻭﺍﻳﻮ ﻣﻨڊﻝ ۾ ﻫڪ ﭘﺧﺘﻲ ۽
ﭘﺭ ﺍﺳﺮﺍﺭ ﭘڪﺎﺭ ﺁﻫﻲ ﭼﻳﺦ ﺁﻫﻲ
ﺻﺪﺍ ﺁﻫﻲ ،ﺣﺴﺮﺗﻦ ﺟﻲ ﺍﭘٽﺎﺭ،
ﺁﻫﻲ ،ﻫﻮ ڇﺎﻫﻲ ،ڇﺎﻝﮑﻱ ٿﻮ
ﺷﺎﻳﺪ ﻫﻮ ﺑﻪ ﻧٿﻮ ڄﺎڻﻲ ،ﺍﻫﺎ،
ﻫﻦ ﮐﻱ ﺑﻪ ﺳڌ ﻧﺎﻫﻲ ،ﻫﻮ ﺗﻪ
ﭘﻧﻬﻨﺠﻲ ﻋﺸﻖ ۾ﻡﮕﻥ ﺁﻫﻲ ۽
ﺑﺲ ڏﺍﺕ ﺟﻲ ﺁڇﻴﺮﻭﺍﺩ ﺳﺎﻥ ﻗﻠﻢ
ﮐﻱ ﭼﻭﺭﻳﻨﺪﻭ ﺭﻫﻲ ٿﻮ ،۽
ﻣﻮﺗﻴﻦ ﺟﻮﻥ ﻣﺎﻟﻬﺎﺋﻮﻥ ﻧﻪ ڄﺎڻ
ڪﻴﺌﻦ ﻧﻪ ﺧﻮﺑﺼﻮﺭﺗﻲ ﺳﺎﻥ
، ﺟڙﻧﺪﻳﻮﻥ ﺭﻫﻦ ٿﻴﻮﻥ
ﺷﻤﺸﻴﺮ ﺍﻟﺤﻴﺪﺭﻱ ﺟﻲ ﺳٽﻦ
ﺟﻬڙﻳﻮﻥ ﺳٽﻮﻥ ﻫﻦ ﻝﮑﻳﻮﻥ
ﺟﻨﻬﻦ ﺟﻲ ﻫﻦ ﮐﻱ ﺧﺒﺮ ﺑﻪ ﻧﻪ
، ﭘﺋﻲ
ڪﻨﻬﻦ ﺷﻬﻨﺸﺎﻫﻪ ﺟﻮ ﺣڪﻢ ﻧﻪ
، ﻫﻠﻴﻮ ﺍﺳﺎﻥ ﺗﻲ
ﻧﻴﻨﻬﻦ ﻭﺍﺭﻥ ﺟﻲ ﻧﻴﺎﭘﻥ ﺗﻲ
، ﻫﻠﻴﺎ ﺁﻳﺎﺳﻴﻦ
ﻭﺍﻥﮕﺭ ۔۔۔۔۔ﭼﺋﻲ ٿﻮ ﺗﻪ ۔۔۔
ڪﻨﻬﻦ ﺗﻮﻥﮕﺭ ﺟﻲ ﺍڳﻴﺎﻥ
، ﻧﺎﻫﻴﺎﻥ ﺟﻬڪﻴﻮ
، ﭘﺍڻ ۾ ﺍﻫڙﻱ ﺍﻧﺎ ﺳﺎﻧڍﻱ ﺍٿﻢ
ﺩﻝ ﺁ ﺗﻨﻬﻨﺠﻮ ﮔﻫﺮ ﻡﮕﺭ ﻣﺤﺒﻮﺏ
، ﺟﻲ
، ﻳﺎﺩ ﺍﻥ ۾ ﺍﻱ ﺧﺪﺍ ﺳﺎﻧڍﻱ ﺍٿﻢ
ڳﺎﻟﻬﻪ ﻣﻦ ﺟﻲ ﻫﺠﻲ ﮔﻫﺮ ﺟﻲ
ﭘﺍڙﻱ ﺟﻲ ﭘﺭ ﺟﺘﻲ ﻧﻔﺮﺕ ﺟﻮ
ﻧﺎﺳﻮﺭ ﻭڌﻳﻞ ﻫﺠﻲ ،ﺍﺗﻲ ﺣﻮﺻﻼ
ﺿﺮﻭﺭ ٽٽﻨﺪﺍ ۽ ڀﺮﻧﺪﺍ ﺁﻫﻦ
ﻣﻦ ﺿﺮﻭﺭ ﻣﻨﺠﻬﻴﻞ ﻫﻮﻧﺪﻭ ﺁﻫﻲ،
۽ ﺍﺩﺍﺳﺎﺋﻲ ﺳڄﻲ ﻣﺎﺣﻮﻝ ﮐﻱ
ﺳﻮڳﻮﺍﺭ ڪﺮﻱ ڇڏﻳﻨﺪﻱ ﺁﻫﻲ
ﺍﺗﻲ ﻫڪ ﺯﻧﺪﻫﻪ ﺩﻝ ﺷﺎﻋﺮ،
، ﻫﻴﺌﻦ ﺑﻪ ﺳﻮﭼﻳﻨﺪﻭ ﺁﻫﻲ
، ﭘﻳﺎﺭ ﻣﺤﺒﺖ ﺭﻱء ﻧﻈﺮ ﺍﻳﻨﺪﺍ ﺁﻫﻦ
ﻣﻮﻫﻦ ﺟﺎ ﺁﺛﺎﺭ ﺍﺳﺎﻧﺠﻲ ﻭﻳڙﻫﻲ
، ۾
ﺟﻴڪڏﻫﻦ ڪﻮ ﺳﻤﺠﻬﻲ ٿﻮ ﺗﻪ
ﺱﭽﻭ ﻋﺸﻖ ﻓﻨﺎ ٿﻲ ﭼڪﻮ ﺁﻫﻲ
ﺱﭽﺍ ﭘﺭﻳﻤﻲ ﻫﻦ ﺟڳ ﻣﺎﻥ
ﻭﺻﺎﻝ ڪﺮﻱ ﭼڪﺎ ﺁﻫﻦ ﺗﻪ ﻏﻠﻂ
ﺁﻫﻲ ﺍﻥ ﮐﻱ ﻏﻠﻂ ڪﺮڻ ﺟﻮ
ﺛﺒﻮﺕ ﻫﻴﺌﻦ ﭘﻳﺶ ڪﺮﻱ ٿﻮ ﺗﻪ
۔۔۔۔
ﻟﻴﻠﻰ ﻣﺠﻨﻮﻥ ﺳﺴﺌﻲ ﭘﻧﻬﻮ ﺟﻬڙﺍ
، ﻫﻦ
ﺯﻧﺪﻫﻪ ڪﻲ ڪﺮﺩﺍﺭ ﺍﺳﺎﻧﺠﻲ
، ﻭﻳڙﻫﻲ ۾
ﻫڪ ﻏﺰﻝ ۾ ﺗﻪ ﻫﻴﺌﻦ ﺑﻪ ﻝﮑﻱ
ٿﻮ ﺗﻪ ﺗﻘﺪﻳﺮ ﻝﮑﻧﺪڙ ڪﺎﺗﺐ
ﮐﻱ ﻓﺨﺮ ﻣﻨﺠﻬﺎﻥ ﭼﺋﻲ ٿﻮ ﺗﻪ
ﺟﻴﺌﻦ ﺗﻮﻥ ڪﻨﻬﻨﺠﻲ ﺗﻘﺪﻳﺮ
ﻝﮑﻳﻦ ٿﻮ ﺍﻳﺌﻦ ﻣﺎﻥ ﺑﻪ ﭘﻧﻬﻨﺠﻲ
، ﺗﻘﺪﻳﺮ ﻝﮑﻱ ﺍٿﻢ
ﺭﺍﺕ ﺍﻧڌﻳﺮﻱء ۾ ﺗﻮﻥ ﻣﻨﻬﻨﺠﻲ
، ﮔﻫﺮ ﺁﻥ ﺍﻳﻨﺪﻱ ﺟﺎﻧﺎﻥ
ﺗﻮﮐﻱ ڀﺎڪﺮ ﭘﺍﺋڻ ﻣﻮﻧﺘﻲ
، ﻭﺍﺟﺐ ٿﻴﻨﺪﻭ ﺁﻫﻲ
ﺟﻴﺌﻦ ﻣﻮﻥ ﭘﻧﻬﻨﺠﻮ ﺳﺎﺭﻭ ﺟﻴﻮﻥ
، ﺗﻨﻬﻨﺠﻲ ﻧﺎﻥء ﻝﮑﻳﻮ
ڇﺎ ﺍﺋﻴﻦ ڪﻮ ﺗﻘﺪﻳﺮ ﺳﻨﺪﻱء ﺟﻮ
، ڪﺎﺗﺐ ٿﻴﻨﺪﻭ ﺁﻫﻲ
ﺩﻧﻴﺎ ﺩﻭﺯﺥ ﻟڳﻨﺪﻱ ﺁ ۽ ﺭﻭﺡ
، ڪﻨﺪﻭ ﺁ ﺭﻳﻬﻮﻥ
ﺩﻭﺭ ﺟڏﻫﻦ ﺩﻝ ﻭﺍﺭﻭ ڪﻮﺋﻲ
، ﺟﺎﻧﺐ ٿﻴﻨﺪﻭ ﺁﻫﻲ
ﺧﻮﺍﺑﻦ ﺟﻲ ﺗڪﻤﻴﻞ ۽ ﺳﺎڀﻴﺎﺋﻦ
ﺟﺎ ﺧﻮﺍﺏ ﺑﻪ ڏﺳﻲ ٿﻮ ۽ ﺍﻥ
ﺟﻲ ﺍﻧﺘﻈﺎﺭ ﺟﻲ ﺳﻔﺮ ﺟﻲ ﺧﺘﻢ
ٿﻴڻ ﺟﺎ ﺧﻮﺍﺏ ﭘڻ ڏﺳﻨﺪﻭ ﺭﻫﻲ
، ٿﻮ
، ﺣﺴﺮﺗﻦ ﺟﻲ ﺟﻬﺎﻥ ۾ ﻣﻮﻻ
، ﺭﻭﺯ ﺟﻴﺌﺎﻥ ﻣﺮﺍﻥ ڀﻼ ڪﻴﺴﻴﻦ
، ﺟﻮ ﺣﻘﻴﻘﺖ ۾ ﺩﻭﺭ ﺁﻣﻮﻥ ﮐﺍﻥ
ﺧﻮﺍﺏ ﺍﻥ ﺟﺎ ڏﺳﺎﻥ
، ڀﻼڪﻴﺴﻴﻦ
، ﺩﺭﺩ ﭘﻧﻬﻨﺠﻲ ﺣﻴﺎﺕ ﺟﺎ ﺳﺎﺭﺍ
ﺷﺎﻋﺮﻱ ﺳﺎﻥ ﺳﻠﻴﺎﻥ ڀﻼ
، ڪﻴﺴﻴﻦ
ڪٿﻲ ڪٿﻲ ﺟﺎﻧﺪﺍﺭ ﺷﻴﻦ
ﺟﻲ ﺍﻫﻤﻴﺖ ۽ ﺣﺮڪﺖ ﺗﻲ
ﻝﮑﻳﻮ ﻭﻳﻨﺪﻭ ﺁﻫﻲ ﭘﺭ ﻫڪ ﻧﺌﻴﻦ
ﺗﺸﺒﻴﻬﻪ ﻧﺌﻴﻦ ڳﺎﻟﻬﻪ ﭘﺧﺘﻮ ﺧﻴﺎﻝ
ﺩﻝ ﮐﻱ ڌڏﻳﻨﺪڙ ﺧﻴﺎﻝ ﺗﻪ ٽﺸﻮ
۾ ٿﺎڪ ﻭﺍﺭﻭ ڳﻮڙﻫﻦ ﺟﻮ ﺟﻤﻠﻮ
ﺗﻪ ﺍﺻﻞ ۾ ﺭﻭﺡ ۽ ﺟﺴﻢ ۾ ﻟﻬﻲ
ﻭﻳﻨﺪڙ ﺁﻫﻲ ﺍﻥ ﻏﺰﻝ ﺟﻮﻥ ﭼﻭﻧڊ
ﺳٽﻮﻥ ﻫﻲ ﺁﻫﻦ ﺗﻪ ۔۔۔۔۔
ﺭﻭﺯ ﺍﻳﻨﺪﻱ ﺳﺎﺭ ﺁﻫﻲ ﺭﻭﺯ
، ﭼڪﻨﺪﺍ ﭼﺍڪ ﻫﻦ
ﺭﻭﺯ ﻣﻠﻨﺪﺍ ﻣﻨﻬﻨﺠﻲ ﻟڙڪﻦ ﮐﻱ
، ٽﺸﻮ ۾ ٿﺎڪ ﻫﻦ
ﺳﻨڌ ﺟﻲ ﻣﻈﻠﻮﻡ ﻣﺎڻﻬﻦ ﺟﻮ ﻧﻪ
، ﭘڇ ﺗﻮﻥ ﺣﺎﻝ ﺩﻝ
ﺍﺫﻳﺘﻦ ﺟﻲ ﺭﻭﺯ ﭘﻫﺮﻳﻨﺪﺍ ﻧﺌﻴﻦ
، ﭘﻭﺷﺎڪ ﻫﻦ
ڇڏ ﭘﭽﺭ ﻫﻦ ﺷﻬﺮ ﺟﻲ ﻭڃ
، ڳﻮٺ ڏﻱ ﻣﻮٽﻲ ﻋﺠﺐ
ڇﻮ ﺗﻪ ﺗﻮﻥ ﺁﻫﻴﻦ ﺍﻳﺎڻﻮ ٻﻴﺎ
، ﺳڀﺌﻲ ﭼﺍﻻڪ ﻫﻦ
ﺳﻨﺴﺎﺭ ﮐﺍﻥ ﻣﺎﻳﻮﺳﻲ ۽ ﺣﻴﺎﺗﻲ
ﮐﻱ ڏﮐﻥ ﺟﻲ ﻣﻌﻴﺎﺭ ﺑﻪ ڪﻴڏﻱ
، ﻧﻪ ﺳﻨﺪﺭ ﺳٽﻦ ۾ ڏﺋﻲ ٿﻮ
، ﮔﻫﺮﻳﻮﺳﻴﻦ ﺭﻭﻧﻘﻮﻥ ﻟﻴڪﻦ
، ڏﻧﻴﻮﻥ ﺳﻨﺴﺎﺭ ﻭﻳﺮﺍﻧﻴﻮﻥ
، ﮐﻟﻴﺎ ﻫﻲ ﻧﻴڻ ﺟﻴﺌﻦ ﭘﺍڳﻞ
، ڏ ٺﻴﻮﻥ ﭼﻭڌﺍﺭ ﻭﻳﺮﺍﻧﻴﻮﻥ
ﺍﻫڙﻭ ﻫڪڙﻭ ﺧﻴﺎﻝ ﻗﻠﻢ ﺑﻨﺪ
ڪﺮﻱ ٿﻮ ﺟﻨﻬﻦ ﺟﻲ ﺩﺭﺩ ﺟﻮ
، ﺭﻱﮕﺳﺘﺎﻥ ﺗﻤﺎﻡ ﻃﻮﻳﻞ ﺗﺮ ﺁﻫﻲ
۽ ﺍﻫﻮ ﺋﻲ ﻣﺤﺴﻮﺱ ڪﺮﻱ
ﺱﮕﻫﻲ ٿﻮ ﺟﻮ ﺍﻥ ﺩﺭﺩ ﺟﻲ
ﺑﺎﻫﻪ ﺗﻨﻮﺭ ﺟﻲ ﺑٺﻲ ﮐﺍﻥ ﺑﻪ
ﻭڌﻳڪ ﮔﺭﻡ ﺁﻫﻲ ﺟﻴﺌﻦ ﻫﻴﺌﻦ
۔۔۔۔۔۔ﺗﻪ ۔۔۔۔
ﻳﺎﺩﮔﻳﺮﻳﻦ ﺟﻲ ﺑﺎﻫﻪ ڀڙڪﻲ
، ٿﻲ
، ﺭﻭﺯ ﭘﭽﻧﺪﻭ ﺗﻨﻮﺭ ۾ ﺁﻫﻴﺎﻥ
، ﻳﺎ ﺧﺪﺍ ڏﻱ ﺍﻫﺎ ﻋﺠﺐ ﮐﻱ ﺟﺎ
، ﺳﻪﭗ ڏﺳﻨﺪﻭ ﻣﺰﻭﺭ ۾ ﺁﻫﻴﺎﻥ
ڪﻨﻬﻦ ﺍﺟﻨﺒﻲ ﻧﻬﺎﺭ ﺳﺎﻥ ﻣﻮﻫﺠﻲ
ﻫﻲ ﺑﻪ ﺍﻥ ﺟﻲ ڳﻮﻻ ۾ ﮐﻭڙ
ﺧﺎﻧﻪ ﺑﺪﻭﺷﻴﻮﻥ ﺟﻬﺎڳﻲ ﭼڪﻮ
ﺁﻫﻲ ، ﺍﻻﻫﻲ ﻣﺴﺎﻓﺘﻦ ﺟﻮ ﺳﻔﺮ
ﺍﻭﺭﺍﻥﮕﻫﻴﻮ ﺍٿﺎﺋﻴﻦ ﺟﻴﺌﻦ ﭘﮑﻳﻦ
ﺟﺎ ﻭﻟﺮ ﺳﺮﺣﺪﻭﻥ ﭘﺍﺭ ڪﺮﻱ ﺁﻭﺍﺭﺍ
ﺁﻭﺍﺭﺍ ﮔﻫﻤﻲ ﻓﺮﻱ ﻭﺍﭘﺱ ﻭﺭﻧﺪﺍ
ﺁﻫﻦ ،۔۔۔
، ﮐﻭڙ ﺧﺎﻧﺎ ﺑﻨﺪﻭﺷﻴﻮﻥ ﺍﺭﭘﻱ
، ﻭﺋﻲ ﺁ ﻫڪڙﻱ ﻧﻬﺎﺭ ﺁﻭﺍﺭﺍ
ﺍڄ ﺑﻪ ﺟﻬﺎڳﻲ ﻣﺴﺎﻓﺘﻮﻥ ﻣﻮٽﻲ
،
، ﮔﻫﺮ ڪﺎ ﭘﮑڙﻳﻦ ﻗﻄﺎﺭ ﺁﻭﺍﺭﺍ
ﺟڏﻫﻦ ﻣﻼﻗﺎﺕ ﺟﻮ ﺧﻮﺍﺏ ﺭﻭﺑﺮﻭ
۽ ﺳﺎﺭ ۾ ﺑﻪ ﻣﻠڻ ﺟﻮ ﺗﺼﻮﺭ
ٺﻬﻨﺪﻭ ﻫﺠﻲ ﺗﻪ ﺩﻝ ڪﻴﺘﺮﻭ
ﺗڙﭘﻱ ﺍٿﻲ ٿﻲ ﺧﺪﺍ ﮐﺍﻥ ﺍﻥ
ﮔﻫڙﻱ ﺍﻫﺎ ﻣﻌﺼﻮﻡ ﺷڪﺎﻳﺖ
ﻧڪﺮﻱ ﻭڃﻲ ٿﻲ ﺗﻪ ﻫﺎڻﻲ
ﺗڪﻠﻴﻔﻦ ﺟﻮ ﺑﺎﺭ ﻣﻨﻬﻨﺠﻲ ﺳﻪﭗ
ﮐﺍﻥ ڳﺮﻭ ﺁﻫﻲ ﺍﻫﻮ ﻫٽﺎء ﺗﻪ
ڪﻮ ﺱﮏ ﺟﻮ ﺳﺎﻫﻪ ﮐڻﺎﻥ
۔۔۔۔۔
ﻧﻪ ﺧﻮﺍﺏ ۾ ﻣﻠﻮ ﭘﻳﺎ ﻧﻪ ﺭﻭﺑﺮﻭ ﻧﻪ
، ﺳﺎﺭ ۾
ﺣﺴﺎﺱ ﺩﻝ ﺁ ڀﻮڳﻴﻮ ،ﻃﻮﻳﻞ
,ﺍﻧﺘﻈﺎﺭ ۾
ﻫﻲ ڪﻬڙﻱ ڏﺋﻲ ﺣﻴﺎﺕ ﺗﻮ
، ﻣڪﻮ ﺯﻣﻴﻦ ﺗﻲ ﺧﺪﺍ
ٿﻮ ﻭﻳڙﻫﺒﻮ ﻭڃﺎﻥ ﺭڳﻮ ﺋﻲ
، ﺫﻟﺘﻦ ﺟﻲ ڄﺎﺭ ۾
ﻭڻﻦ ﺟﻮ ﺗﺼﻮﺭ ،ﭘﻧﻦ ﺟﻲ
ﺟﻬڳٽﻦ ﺟﻮ ﻫﻮﺍ ۾ ڇﻴﺮﻥ ﺟﻴﺎﻥ
ڇﻤڪڻ ﺟﻲ ﺗﺸﺒﻴﻬﻪ ﺟﻮ ﺗﺼﻮﺭ
ڪﻴڏﻭ ﻧﻪ ﺷﺎﻧﺪﺍﺭ ﺁﻫﻲ ،ﻫﻴﺎﻥء
ڏﺍﺭﻳﻨﺪڙ ﺳﺮ ۽ ﺳﺎﺯ ﻭﮐﻳﺮﻳﻨﺪڙ
ﺁﻫﻲ ﻫﻮﺍﺋﻦ ﺟﻲ ﮐﻱﭽﻟﻦ ﺟﻮ
ﺗﺼﻮﺭ ،ڪﻴڏﻭ ﻧﻪ ﺳﻬڻﻮ ﺁﺭٽ
ﭼٽﻴﻞ ﺁﻫﻲ ﺟﺲ ڏﻳڻ ﮐﺍﻥ ﺑﻨﺎ
ﻧٿﻮ ﺭﻫﻲ ﺱﮕﻫﺠﻲ ،۔۔۔۔۔۔۔۔
ﻝﮑﻳﺎ ڪﻨﻬﻦ ﺣﺴﻴﻨﺎ ٻﻪ ﻧﺎﻻ
، ﻭڻﻦ ﺗﻲ
ٿﻴﺎ ﺳﺎﻧﺠﻬﻪ ﻭﻳﻠﻲ

سعيد حاوي جا غزل ۽ گيت

سعيد حاوي نڪور گيت

نيڻ ملائي کلندي آھي،!.
گھگھري پائي گھمندي آھي،!.
من سان ميت ملائيندي آ!
گوري منھنجي ڳوٺ الا ھو!

موجِِي من ۾ ڪان لٿوڄڻ،
تڙ تي آ طوفان لٿو ڄڻ،
مانجھيءَ تي نقصان لٿو ڄڻ،
گھاگھر گيت ٻڌائيندي آ .
گوري منھنجي ڳوٺ الا ھو !

پويان لوڪ سڄو لائي ٿي،
ڇا ديواني ھي چاھي ٿي،
ڌڻ ماڻهن جو ھي ڪاھي ڄڻ،
جانجھر جو ڇمڪائيندي آ .
گوري منھنجي ڳوٺ الا ھو !

ھن جي اھڙي ريت الاھو ،
ھوءَ ٿي ڇيڙي گيت الاھو،
ھن ۾ سب جا ميت الاھو،
مند سڄي مھڪائيندي آ .
گوري منھنجي ڳوٺ الاھو !

غزل

ڪو ڏسي ٿو جڏهن، خواب چارن مٿان.
پير رکيا اچي راھه وارن مٿان.

ذلف تنهنجا کلي سا جا جڏهن واءُ ۾،
سونهن وڌنڌي وئي اڄ نظارن مٿان.

ھيءَ دنيا رھڻ جهڙي ناھي رهي،
ھلي ھلي گھر اڏيون اڄ ستارن مٿان.

ساھ سولو کڻي ئي نٿو مان سگھان،
ڌوڙ ڄميل رھي گھر جي جارن مٿان.

سنڌ جيجل جي جهوليءَ جياريو پئي،
جان صدقو. ڪيان پنھنجي پيارن مٿان.

غزل

ٿي پتڻ تي وار کولي، جلپري مھراڻ جي.
پئي! مھاڻا روز رولي، جلپري مھراڻ جي.

ناکئا ھر نانوَ تي گيت ٿا ھن جا ٻڌن،
ڄڻ دراوڙ ٻول ٻولي، جلپري مھراڻ جي.

عڪس موهن جا اٿس ۽آرياڻي ٿي لڳي،
ٿي رقاصا يار ڍولي، جلپري مھراڻ جي.

اڄ اداسيءَ. ۾ اچي ڪنھن ڪنڌيءَ جي پار کان،
روزٿي ڪجھ يار ڳولي، جلپري مھراڻجي.

سڀ سڀيتائون لکيون ھون ھن مٿان اڄ ٿو ڏسان،
ٿي نچي ڌرتيءَ جي گولي، جلپري مھراڻ جي.

ڪنھن ٿڌي اڄ پار ڏي آ وئي ھلي مونکي ڇڏي،
آ وڃائي گرم جهولي، جلپري مھراڻ جي ،

غزل

ھن کي منھنجو وڃين ڇو ٻڌايو نه ڪنهن،
ھو به رستي ۾ ھو پر ملايو نه ڪنھن.

پيار ۾ ٿا ٿڙي ٿاٻڙي جو ڪرون،
حوصلو دل چريءَ جو وڌايو نه ڪنھن.

ڪير آٿت ڏئي ھا ھيڏي ميڙ ۾،
درد دل جو اچي پر گھٽايو نه ڪنھن.

ٽھڪڙا ھا گھڻا دوستن سان اڳي،
وقت گذري ويو آ کلايو نه ڪنھن.

دوستن دشمنن جي ھيس درميان،''
يار افسوس جو آزمايو نه ڪنھن.

غزل

ٿيو ڪوئي جنم ناهي ،اڃان جيون اهو ئي آ.
اکين ۾ عاشقي آهي،لڳو جوڀن اهو ئي آ.

اچي ٿي روز تبديلي،هتان جي لوڪ ساري ۾،
گھڻي ڪوشش ڪئي ليڪن،اسانجو من اهو ئي آ.

رهي صديون روا آهي،ڇڻن جھڳٽا گلابن جا،
ڏسان ٿو مان هوائن ۾،اڏيو پن پن اهوئي آ.

اڃايل روح سيلاني ،پيو ڀٽڪي هتي هتڙي،
اڃيو سارو ڏسان ٿو هي،اندر ۾ بن اهو ئي آ.

ڪڏهن لفظن جا ڀالا هن،ڪڏهن تلوار نيڻن جي،
اسان هي روز سهندا هون،اسانجو تن اهو ئي آ.

سعيد حاوي جا نڪور دوها

سعيد حاوي جا نڪور دوها

وڪڻا ويٺو بازارن ۾ ، سپنو ھي انمول.
ڪير نه ڄاڻي منھنجي من جو، ڪهڙو آھي مول.

روز اُکيلي دل جا ٽاڪا ، ڪري ويو ڪو ڇيد.
لڪي نه سگھندو ھاڻي من جو، ڪيئن نمايان ڀيد.

خوشيون وڪڻي درد ڪمايا ڪيڏا آھن يار.
درد ڪمايل مونسان کائن ، منھنجا مٺڙا ٻار.

روز وٺي ٿو واٽ اچان جا، کوٽڻ ويٺا کوهه.
ظاهر جا ھي مٺڙا ماڻھو، اندر جا ھي ٽوھہ.

سارو جڳ ھي ڪھڙو ڏيندو ، دلڙي دل کي دان.
سڀ جو سڀ ڪو انتريامي، ھر ڪو ھتڙي خان.

سانول تنهنجي ڀڳتيءَ ۾ ھي ، ڀڳت ٿيو بيمار.
من جو من سان پيچ وجھي ھي، ڀٽڪي ٿو لاچار.

جڳ ۾ آخر ڪيسيتائين، رھندو ھي انسان.
روز لٽي ٿو مال ٻين جو، ھينئڙو آ حيران.
ڀومي ڀاشا سڀ ڪجھ تنهنجو ، منھنجي من جا ميت.
مون ۾ منھنجو سڀ ڪجھ تون آن، ھار ھجي يا جيت.

ھرڪو ھتڙي خدا سڏائي، ٻانھو باقي ڪير،
خدا خدا ڪري نه ڪوئي ، ھر دل ۾ آ مير.

خالي خالي گھر اڱڻ ، مان ، جھرڪي ديوار.
يادون تنهنجون ٿيون ڏين، مٺڙِي ڪا ته ميار.

چاهت جون ڳالھيون چري، مونسان وِھي کول.
پاڻ ڏسي وٺ پاڻ ۾ ، روح مٺي نه رول.

چنتا مونکي چاهه جي، روز رھي ٿي يار.
پاڳل منهنجو من رنو ، سورن جا انبار.

سپنن جي ھن ديس ۾ ، ڪوڙو ھر انسان.
ھر ڪو پنھنجي پيار جو، ڪري پيو نقصان.

ٽاڻا ماڻا روز جا ! گوري گاءُ گئاٿُ.
مونسان روزانو رسين,ڪهڙو تنهنجوساٿُُ.

روزجهڪائي ٿو مٿو ,داتا هي دربانُ.
دنيا ۾ ڪهڙو ڀلا , توبن منهنجو شان.

سعيد حاوي جي شاعري

عيد حاوي جا نڪور دوها

وڪڻا ويٺو بازارن ۾ ، سپنو ھي انمول.
ڪير نه ڄاڻي منھنجي من جو، ڪهڙو آھي مول.

روز اُکيلي دل جا ٽاڪا ، ڪري ويو ڪو ڇيد.
لڪي نه سگھندو ھاڻي من جو، ڪيئن نمايان ڀيد.

خوشيون وڪڻي درد ڪمايا ڪيڏا آھن يار.
درد ڪمايل مونسان کائن ، منھنجا مٺڙا ٻار.

روز وٺي ٿو واٽ اچان جا، کوٽڻ ويٺا کوهه.
ظاهر جا ھي مٺڙا ماڻھو، اندر جا ھي ٽوھہ.

اياز گل جو انٽرويو وائيس آف سنڌ جي ٿورن سان

اياز گل جو انٽرويووائيس آف سنڌ: اوهان جو ننڍپڻ ڪيئن گذريو ۽ ادب طرف ڪيئن آيا؟اياز گل: هاءِ اسڪول جي زماني کان وٺِي لکڻ جو شوق پيدا ٿيو، ستين درجي کان مون شاعري شروع ڪئي جيڪا نائين درجي ۾ آيس ته وقت جيسڀني رسالن ۾ ڇپجڻ لڳي ۽ اهو زمانو 1973 جو آهي ۽ ائين آهستي آهستي اهو سلسلو اوهان اڳيان آهي.وائيس آف سنڌ: اسان جن ڀي عظيم اديبن جا انٽرويوز پڙهيا آهن اهي اڪثر چوندا آهن ته انهن ننڍپڻ کان لکڻ شروع ڪيو.. ڇا اهو علم جبلت آ يا شعور جي چهنڊي آ؟اياز گل: اهي بلڪل صحيح چون ٿا، مان ان جو ثبوت آهيان، بهرحال ڪجهه نه ڪجهه آهي جيڪو ائين ڪجههڪرائي وٺي ٿو. يقينن ڪا شيءِ آهي جيڪا آرٽسٽن ۾ موجود رهي ٿي.وائيس آف سنڌ: شروع ۾ هر ليکڪ پنهنجي لکڻن تي ڪنهن نه ڪنهن کان راءِ وٺي ٿو، ڇا اوهان اڄ ڀي پنهنجي شاعري تي ڪنهن کان راءِ وٺندا آهيو؟اياز گل: جيئن جيئن ماڻهو وڌيڪ نمايان ٿيندو وڃي ٿو، ان تي ذميواريون اڃا ڀي وڌي وڃن ٿيون، هو جيڪو ڪجهه لکي ٿو، ڇا اهو سڀني ماڻهن کي مطمئن ڪري ٿو؟ اهو سوال ان جي دل ۾ ڀي اڀري ٿو، مان ته ائين چوندس ته مڪملتا آهي ئي ڪونه، اگر ڪو سمجهي ته هو مڪمل ٿي ويو آهي ته اهو زوال آهي.اگر اوهان چاهيو ٿا ته وڌيڪ وقت ماڻهن جي دلين ۾ زندهه رهو ته انهن کان راءِ وٺو.وائيس آف سنڌ: اظهار جي آزادي جي حوالي سان اوهان جيڪو، جيئن ۽ جهڙو لکڻ چاهيو اهو لکيو يا ڪا رڪاوٽ رهي؟اياز گل: ڪجهه شيون اهڙيون آهن جن جو اظهار سوءُ سيڪڙو جيئن جو تيئن نٿو ڪري سگهجي، پر هڪ سٺو شاعر ڪنهن نه ڪنهن حوالي سان اها ڳالهه ڪري ويندو آهي. مثال طور منهنجو هڪ شعر آهي ته:ڪهڙو سچ چئي سگهنداسينپاڻ ته هون سرڪاري ماڻهو.اوهان ان کي ٻنهي معنائن ۾ وٺي سگهو ٿا. فن اهو آهي ته اوهان کي جيڪو چوڻو هجياهو چئي به وڃو پر ائين ڄڻ اوهان ڪجهه چيو ئي نه! اگر ڪا ڳالهه اوهان سڌي طرح اظهاري نه سگهو ته آرٽ جيسهاري علامتي انداز ۾ چئو.وائيس آف سنڌ: اسان جا وڏا ليکڪ نوجوانن کي پڙهن ئيڪون ٿا وري ائين ڀي چون ٿاته نوجوان لکن ئي ڪونه ٿا؟ ائين ڇو آهي؟اياز گل: اسان جي بزرگ ليکڪ آهن اسان وٽ انهن جو احترام آهي، اهي ادبي ميڙاڪن ۾ شريڪ نٿا ٿين ته انهن کي ڪيئن خبر پوي ته ڪير ڪيترو لکي ٿو، وڌ ۾ وڌ ڪو ڪتاب گهر ويٺي ملي ويندو اٿن ته ان کي نظر مان ڪڍندا آهن. پاڻ بڪ اسٽال تان خريدنٿا ڪن. مان ان ڳالهه جو قائل آهيان ته هر ايندڙ ٽهي گذريل ٽهي کان وڌيڪ هجي ٿي، اگر اها وڌيڪ نه هوندي ته اسان جو ڪم ڀي ضايع ٿي ويندو.منهنجو ايمان آهي تهاسان جي نئين ٽهي اسان کانوڌيڪ پاورفل لکي ٿي فقط انهن جي رهنمائي جي ضرورتآهي.وائيس آف سنڌ: بنيادي طور تي اوهان ڪهڙي نظريي جا قائل آهيو، ڇا ليکڪ جو ڪنهن مخصوص نظريي سان لاڳاپيل هجڻ ضروري آهي؟اياز گل: نظريي سان لاڳاپيل هجڻ ضروري آهي پر سياسي نظريي سان لاڳاپيل هجڻ ضروري ناهي. انساسيت، محبت۽ ڌرتي وڏا نظريا آهن پر ان جي مراد اها ناهي ته ڪنهن سياسي نظريي سان لاڳاپو هجي.وائيس آف سنڌ: هر ماڻهو خوابڏسي ٿو ۽ تعبيرون تلاشي ٿو اوهان اهو ٻڌايو ته اوهان خوابن سان ۽ خوابن اوهان سان ڪيترو نڀايو؟اياز گل: خواب ڏسڻ سٺي ڳالههآهي اگر اوهان خواب نه ڏسندو ته اڳتي ڪيئن وڌندئو؟ انسان اگر خواب ڏسڻ ڇڏي ڏي ته ان وٽ ڪجهه به نٿو بچي.باقي خوابن اسان کي ڏاڍو لوڙايو آهي! شعر عرض آهي:سوچون ساريون هارايل سردارنجيانخواب پيا ها پيرن ۾ تلوارن جيان .وائيس آف سنڌ: ڇا زندگيءَ جي ڪنهن موڙ تي اهڙو لمحو به آيو جو اوهان سوچيو هجي ته هاڻي نه لکڻ گهرجي.؟اياز گل: نه، باقي اهڙا لمحا آيا جو محسوس ٿيو ته هاڻي نه لکي سگهبو. نه لکڻ کپي ٻن مرحلن بعد ايندو آهي هڪ ته اوهان مايوس ٿي وڃو ۽ ٻيو ته اوهان مڪمل ٿي وڃو۽ منهجي زندگي ۾ اهي ٻئي لمحا ناهن آيا.وائيس آف سنڌ: اوهان محبت جي وضاحت ڪيئن ڪندا؟اياز گل: ڪائنات محبت سان هلندي آهي. ڪائنات جو وجود محبت جي ڪري پيو آهي، اسين ڌرتي ۽ ڌرتي وارن سان محبت ڪريون ٿا ۽ چاهيون ٿا ته اتي امن ۽ آشتي هجي.اها محبت ئي آهي.وائيس آف سنڌ: اسان جي سنڌ قبائلي جهيڙن ۾ وڪوڙجي وئيآهي، اوهان ان بابت ڇا چوندا؟اياز گل: سموري سنڌ ٻري رهي آهي، سنڌ ڏکي منظر مان گذري رهي آهي، اسان سڀني کي اٿڻ گهرجي، اسان انفرادي طور سوچيندا آهيون ته اهو اسان جو نقصان ناهي، ٻين جوآهي پر ان جو اثر اسان جي زندگيءَ تي به پوي ٿو.وائيس آف سنڌ: ليکڪ ڪهڙيڳالهه کان پاسو ڪري جو ان جو تخليقي عمل ڌڪ نه کائي؟اياز گل: ڪوڙ کان پاسو ڪري، ڪوڙي ڏيک کان پاسو ڪري.وائيس آف سنڌ: اوهان نظم کان علاوهه نثر تي ڀي ڪم ڪيو آهي؟اياز گل: ڪجهه ڪهاڻيون، خاڪا، مقالا ۽ مهاڳ لکيا آهن.وائيس آف سنڌ: سنڌي ڊرامي ۾ ڏاڙيل کي هيرو پيش ڪيو پيو وڃي ڇا اهو اسان جي تهذيب، ثقافت ۽ تاريخ کي غلط رنگ نه پيو ڏنو وڃي؟اياز گل: مان ڀي ان شيءِ جي خلاف آهيان ته ذاتي مفادن جي ڪري قومي نقصان ڪجي، اسان جي ٻولي بگڙجي ٿي، اسان جا ٻار اها ٻولي ڳالهائيندا جيڪا ميڊيا تي هوندي، اسان جو ڪردار سڄي دنيا ۾ نيگيٽوِ هجي ته ڇا اهو اسان لاءِ بهتر عمل آهي؟ ڪڏهن ڀي نه. جيڪو ڏيکاريو پيو وڃي اهو زندگي جو هڪ پهلو آهي سڄي زندگي ناهي. سوُ سيڪڙو اسان چور ڌاڙيل ناهيون، اسان جون نياڻيون ڀڄڻ لاءِ تيار ناهن ويٺيون، نڪي اسان سڄو ڏينهن هٿيار کڻي گهمندا آهيون، اهو وقتي رونشو آهي پئسي ڪمائڻ جيلاءِ، باقي ڪجهه ناهي.وائيس آف سنڌ: اوهان جي شاعري ڇپي به آهي ۽ ڳائي ڀي وئي آهي، اوهان کي ٻنهيمان ڪهڙي صورت وڻي ٿي؟اياز گل: ٻنهي جو الڳ الڳ رس چس آهي، جيئن ڪتاب تاريخ ٿئي ٿو، ڪتاب اوهان جي شاعري، فڪر ۽ شخصيت کي محفوظ ڪري ٿو، عام ماڻهو تائين پهچڻ جو ذريعو راڳ آهي.ٻئي صورتون هڪ شاعر جي تخليقن لاءِ ضروري آهن.وائيس آف سنڌ: سنڌي ڪتابن کي مارڪيٽ ڇو نه آهي؟اياز گل: اسان کي پنهنجا پبلشنگ ادارامضبوط ڪرڻ گهرجن ۽ ادارن کي گهرجي ته پنهنجون ذميواريون سنڀالين. اسان وٽ ڪوبه ادارو ناهي جيڪو ليکڪ کي رائلٽي ڏي. 99 سيڪڙو ماڻهو پاڻ ڪتاب ڇپرائن پيا، اسان وٽ لکڻين جو معاوضو نٿو ملي.وائيس آف سنڌ: شاعر کان وڌيڪ مزاحمتي ادب ڪير به تخليق نٿو ڪري سگهي، اها ڳالهه ڪيتري قدر درست آهي؟اياز گل: شاعري فن جو هڪ اهڙو ذريعو آهي جيڪو سولائي سان ياد ٿئي ٿو، راڳ ذريعي جهر جهنگ پهچي ٿو. ان ڪري ان جا اثر ديرپا ٿين ٿا، ان ڪري شاعري جو اثر پري تائين پکڙجي ٿو.وائيس آف سنڌ: اڄ جو سنڌي نوجوان لطيف کي ڇو نٿو پڙهي؟اياز گل: ان جو سبب سهل پسندي آهي، اسان کي جيڪا شيءِ آساني سان ملي ٿي يا سمجهه ۾ اچي ٿي ان جي پويان لڳون ٿا اهو اسان جي معاشري جو الميو آهي. لطيف کي پڙهڻ لاءِ وقت، سمجهه ۽ دماغ جي ضرورت پوي ٿي جيڪو ڪم اسان معاشرتي حساب سان نٿا ڪريون. باقي ڪوبه لطيف ۽ ٻين ڪلاسيڪل شاعرن کي پڙهڻ بنا سٺو شاعر نٿو ٿي سگهي.وائيس آف سنڌ: اوهان ڳالهه ڪئي سهل پسندي جي، اڄ تائين اسان ائين ڇونه ڪري سگهياسين آهيون جو لطيف کي ايترو سهل بڻايون جو نوجوانن لاءِ اوپرو نه رهي؟اياز گل: اوهان کي اهڙا رسالا ملندا جن ۾ معنى ۽ شرح هوندي آهي پر ان کي به ڪو پڙهي، ڪابه شيءِ آساني سان سمجهه ۾ ناهي ايندي، الف بيسمجهڻ لاءِ به ته اسڪول ويا هونداسين. پر ان جو اهو هرگز مطلب ناهي ته جيڪا شيءِ ڏکي آهي ان کي هٿ ئي نه وجهجي، اهو رويو بدلائڻو پوندو.وائيس آف سنڌ: سنڌي ادب جومستقبل ڪيئن ٿا ڏسو؟اياز گل: وڏيون عظيم لکڻيون لکڻ وارو مرحلو سست ٿي ويو آهي پر مسلسل بهتر لکجي پيو، مان جنهن مان پراميد آهيان ته سنڌي ادب ۾ ڪانه ڪا بهتري اچڻي آهي.وائيس آف سنڌ: چيو وڃي ٿو ته اديب جو ڪم صرف لکڻ آهي، ڇا اهو صحيح آهي؟اياز گل: نه، اديب عملي مظاهروبه ڪري سگهي ٿو پر اهو انحصار رکي ٿو ان جو وسيلن تي. اسان جا ڪجهه ناليوارا ليکڪ ۽ دانشور قومي تحريڪ۾ ڀرپور ڪردار ادا ڪندا آيا آهن.ٻين سماجي ڪمن ۾ به اديب پنهنجو ڪردار ادا ڪندا آيا آهن.وائيس آف سنڌ: اسان جا ڪجهه سنڌي اديب ذاتي مفادن کي قومي مفادن تي ترجيح ڏين پيا ان جو ڇا سبب آهي؟اياز گل: برائي هر جڳهه تي هوندي آهي، سچ جو وجود تڏهن آهي جڏهن ڪوڙ آهي، سچائي جي سڃاڻپ تڏهن ٿيندي جڏهن برائي هوندي. ڪجهه ماڻهو ائين ڪن ٿا ته انهن کي موٽ به اهڙي ملندي.وائيس آف سنڌ: اياز گل هردلعزيز شاعر نه هجي ها ته ڇا هجي ها؟اياز گل: هردلعزيز نه هجان ها تهشاعر ته هجان ها، 30 سال ٿيا آهن شاعري ڪندي هاڻي ان خولکان ٻاهر نڪري سوچيو ئي ناهي.وائيس آف سنڌ: سنڌي ادبي سنگت ۽ ان جي ڪارڪردگي ڪيئن ٿا ڏسو؟ايازگل: سنڌي ادبي سنگت پنهنجي خرچ تي هلندڙ تنظيمآهي جنهن جي ڪارڪردگي ۾ لاها چاڙها ايندا رهن ٿا پر اهوسفر رڪيو ناهي ۽ اها ئي وڏي ڳالهه آهي.وائيس آف سنڌ: اوهان جي غزلجو بند آهي ته ” احساس بنا ماڻهو اخبار پراڻي آ“ چيو ويندو آهي ته شاعر لکي ڇڏيندا آهن ، پاڻ ان پيڙا مان ناهن گذرندا؟اياز گل: اگر ڪو شاعر اهڙي ڪيفيت مان نٿو گذري ته هو اهڙو اظهار نٿو ڪري سگهي يا ڪندو ته ان ۾ اها گهرائي نه هوندي. اندر جي ڪمزوري ظاهر ٿي پوندي آهي.ناممڪن شيءِ کي ممڪن ڏيکارڻ ئي فن جو ڪمال هوندو آهي.وائيس آف سنڌ: وائيس آف سنڌ پڙهندڙن لاءِ ڪو پيغام ڏيندا؟اياز گل: هن دور ۾ هڪڙو سنڌي رسالو موجوده تقاضائن موجبهجڻ، ان کي پابندي سان جاري رکڻ تمام ڏکيو ڪم آهي، منهنجي دعا آهي ته اوهان وائيس آف سنڌي کي گهڻي عرصي تائين سنڌي ماڻهن تائين پهچائيندا رهو.

ماجد ڀرڳڙيءَ صاحب جو انٽرويو عباس ڪوريجو جي ٿورن سان

عبد الماجد ڀرڳڙيءَ جو انٽرويوسوال: ٻوليءَ کي آءِ ٽي جي حوالي سان ڪهڙا مسئلا درپيش آهن؟ماجد ڀرڳڙي: سنڌي ٻوليءَ کي آءِ ٽي جي حوالي سان جيڪو مکيه مسئلو درپيش آهي اهو آهي ونڊوز جي سپورٽ جو، ونڊوز ۾ سپورٽ آهي پر ريجن يا لينگويج سليڪٽ نه ٿي ڪري سگهجي. عربيءَ جا هڪ کان وڌيڪ لوڪيل آهن پر هن وقت تائين سنڌي ٻوليءَ جو ڪو لوڪيل نه آهي، ڇاڪاڻ ته هن وقت تائين مائيڪروسافٽ وارن کي سنڌيءَجي مڪمل ڄاڻ نه ڏني وئي آهي. جيڪا ذميواري اسان جي ادارن جي آهي. جيڪا به حڪومت يا ادارو پنهنجي ٻوليءَ بابت ڄاڻ مائيڪروسافٽ کي مهيا ڪري ٿو ته ان کي مائيڪرو سافٽپاران رسياتس ملي ٿو مثال طور ويگر )vigor( چائنه جي سنڌي جي مقابلي ۾ انتهائي گهٽ ڳالهائي ويندڙ ٻولي آهي. پر ان لاءِ توهان ونڊوز ۾ريجن سليڪٽ ڪري سگهو ٿا ڇاڪاڻ ته چائنه حڪومتجي ان ۾ دلچسپي آهي. ڪمپيوٽر تي سنڌي استعمال ڪرڻ ۾ ڪارڪاوٽ ڪو نه آهي. ڪي بورڊاسان وٽ موجود آهي. صرف ان کي انسٽال ڪرڻو آهي.ڊيٽابيس جي حوالي سان سارٽنگ )ترتيب( جي سنڌيءَ ۾ سهولت موجود ڪونهي اها سهولت فقط عربيءَ ۾ آهي. انگريزيءَ کانپوءِ هاڻي ونڊوز 7 اچڻ وارو آهي پر ان ۾ به ائين ممڪن ٿي نه سگهندو ڇاڪاڻ ته اسان جي ڪنهن به اداري مائيڪروسافٽ سان لهه وچڙ نه ڪئي آهي. پر ان مسئلي جو حل ڪنهن ٻئي طريقي سان ڪڍي سگهجي ٿو سڀ کان اهم ڳالهه ته سنڌي استعمال ڪندڙ )user( وڌائجن هن وقت سنڌي استعمال ڪندڙ تمام ٿورڙي تعداد ۾ آهن حالانڪه سنڌيءَ ۾ توهان ڪمپيوٽر تي سڀ ڪمسرانجام ڏئي سگهو ٿا. ان ڳالهه ۾ سنڌي ٽي وي چينل به مدد ڪري سگهن ٿا. انهنکي گهرجي ته اهي پنهنجا رايا اي ميل ذريعي سنڌي ۾ وٺن. ونڊوز اندر فونٽس جا بنڊلز آهن، فقط ڪي بورڊ جي ضروت آهي ۽ اهو به منهنجي ويب سائينwww.bhurgri.comتي فريءَ ۾ موجود آهي.سوال: آءِ ٽي جي ميدان ۾ ٻوليون زندهه ڪيئن ٿيون رهي سگهن؟ماجد ڀرڳڙي: جيئن ته انفارميشن ٽيڪنالاجي تمام گهڻي ترقي ڪري وئي آهي هر جڳهه تي ان جو استعمال ٿئي ٿو. پر اسان کي ضرورت ان شيءَ جي آهي ته اسين ڪمپيوٽر ۽ انٽرنيٽ تي سنڌي وڌ ۾ وڌ استعمال ڪيون، پرنٽ ميڊيا ۾ ته جيڪا ٻولي ڇپبي سڀڪو ساڳي ٻولي پيوپڙهندو هو. پر انفارميشن ٽيڪنالاجيءَ ۾ ايئن نه آهي اتي هر قسم جون ٻوليون موجود آهن. ان ڪري اسان کي سنڌي ٻوليءَ جو واهپو ڪمپيوٽر تي عام ڪرڻ گهرجي.سوال: توهان جي ٺاهيل فونٽس کان علاوه ٻي ڪنهن ماهر به اهڙا فونٽس ٺاهيا آهن؟ يا اهڙي ڪا ڪوشش ٿي آهي؟ماجد ڀرڳڙي: ڏسو! منهنجو ڪم فقط فونٽس ٺاهڻ تي مشتمل نه آهي. 1999ع ۾ اتفاق سان مان هتي اچي ويس ته پوءِ منهنجو اياز شاهه سان رابطو ٿيو اسان گڏجي سنڌي ڪمپيوٽنگ جي Unicode تي ڪم ڪيوسين. پوءِ آءُ سال 2000ع ۾ آمريڪا هلي ويس اتي مون يوني ڪوڊ تي ڪم جاري رکيو پوءِ اهو مڪمل ڪري install به ڪيوسين. ان سلسلي۾ مون مائيڪروسافٽ وارن سان به رابطو ڪيو جن پڻ ان ڳالهه جي تصديق ڪئي ته اسان صحيح ڪم ڪيو آهي.مون آگسٽ کان ڊسمبر تائين هزارين اي ميلس وصول ڪيون. ائين نومبر ڊسمبر 2000ع ۾ اهوسسٽم بلڪل آپريٽنگ ٿي ويو. مون هڪ انسٽالر ميڪن ٽاچ)MACINTOCH( لاءِ پڻ ريليز ڪيو آهي جيڪو پڻ منهنجي ويب سائيٽ تي موجود آهي. جڏهن ته ٻين به ڪيترن ئي دوستن سنڌي فونٽس ٺاهيا آهن. انهن دوستن فارسي ۽ عربيءَ کي موڊيفاءِ ڪري فونٽس کي سنڌيءَ جي شڪل ۾ آندو آهي. در حقيقت فارسي ۽ عربيءَ کي موڊيفاءِ ڪرڻ ۾ ڪا به غلط ڳالهه نه آهي ڇاڪاڻ اهي فونٽس ته هر ٻوليءَ ۾ استعمال ٿيندا. انهن سڀني دوستن سنڌي ٻوليءَ جي محبت ۾ فونٽس ٺاهيا آهن پر اسان جي ادارن ۾ ايتري اخلاقي جرئت نه آهي ته اسين جيڪڏهن ڪورسالو يا ڪتاب ڇاپيون ته جن دوستن جا فونٽ استعمال ڪيا آهن انهن جا نالا ڏيون.سوال؛ سنڌي ٻوليءَ ۾ هن وقت ڪيتريون ويب سائيٽس آهن توهان کي ان جو ڪو اندازو آهي؟ماجد ڀرڳڙي: شايد سَوَن ۾ آهن ڪو پڪو اندازو ڪونهي. انٽرنيٽ استعمال ڪرڻ وقت سنڌي ڪي بورڊ جي ضرورت نه آهي منهنجي ويب سائيٽ تي آن لائين ايڊيٽر پيل آهي جتي توهان ڪجهه به لکي ڪاپي ڪري پيسٽ ڪري سگهو ٿا.سوال: جيئن توهان ايڪس پي جو سنڌي ڪي بورڊ ٺاهيو ڇا اهو ممڪن ٿي سگهي ٿو ته موبائيل فونن ۾ اهڙو سسٽم آڻجي؟ماجد ڀرڳڙي: بلڪل ممڪن ٿي سگهي ٿو. يونيڪوڊ جي ضرورت هئي جيڪو هاڻي اچي چڪو آهي. فون ڪمپنيون اهڙي قسم جو سسٽم آڻي سگهن ٿيون. انهن وٽ )XML( فائيلز موجود آهن. صرف انهنانهن کي الف_ب ڏيڻون آهن. آپريٽنگ سسٽم مان فقط سپورٽ وٺڻي پوندي. ڪنهن به هڪڙي ڪمپني ان قسم جو قدم کنيو ته پوءِ اڳتي هلي مقابلو پيدا ٿيندو. ۽ سڀ ڪمپنيون سنڌيءَ ۾ سسٽم آڻينديون.سوال: سنڌ کان علاوه ٻاهر ڪٿي سنڌي ٻوليءَ کي انٽرنيٽ جي ٻولي ٺاهڻ لاءِ ڪي ڪوششون ٿيون آهن؟ماجد ڀرڳڙي: منهنجي ڄاڻ موجب ٻيو ڪٿي به اهڙي ڪوشش نه ٿي آهي حالانڪه سنڌ کان پوءِ انڊيا ۾ سڀ کانوڌيڪ سنڌي ٻولي ڳالهائي وڃي ٿي ۽ اتي ادارا به موجود آهن. اتان ڪافي ويب سائيٽس به هلن ٿيون پر اهي ٽيڪسٽ بيسڊ گهٽ ۽ اميج بيسڊ وڌيڪ آهن. اسان وٽ هن وقت اهو تاثر ڏنو وڃي ٿو ته سنڌيءَ کي رومن ۾ آڻيون! ان جي ڪا به ضرورت نه آهي اها ڀينڊورا باڪس نه کلڻ گهرجي سنڌي ٻولي جيئن آهي تيئن ئي رهي ته سٺو. ان کي موجوده رسم الخط اسان ڪو نه ڏنو اهو ڪافي وقت کانمروج رهندو آيو. انگريز جڏهن هتي آيا ته انهن چيو ته برصغير کان شاهوڪار ٻولي سنڌي آهي ۽ انگريزن ئي ان لاءِ موجودهه رسم الخط منظور ڪيو هو. هاڻي جيڪڏهن انگريزنجي دور ۾ ڏسنداسين ته سنڌي ٻولي ڪٿي بيٺي هئي ۽ هاڻي ڪٿي بيٺي آهي. سنڌي ماڻهو جيڪڏهن مڊل اسٽيٽ يا اتي ڪنهن عرب ملڪ ويندو ته اتي عربي پڙهي سگهندو پر اڳئي جڳهه تي چائنيز ۽ جپانيز نه پڙهي سگهندو يعني اهو سنڌي ماڻهن کي فائدو آهي ته اهو هڪ کان وڌيڪ اسڪرپٽ پڙهي سگهنٿا.سوال: توهان جي ڪم جي سنڌ سرڪار يا ٻي ڪنهن اداري پُٺ ڀرائي ڪئي آهي؟ماجد ڀرڳڙي: نه! منهنجي سرڪار يا ٻئي ڪنهن اداري ڪنهن به قسم جي پُٺ ڀرائي نه ڪئي آهي، حالانڪه منهنجا فونٽس ڪافي ادارا استعمال ڪن ٿا پر اهي خريد نه ٿيل آهن. انهن انٽرنيٽ تان مفت ۾ حاصل ڪيا آهن. پر هاڻيسنڌي لينگويج اٿارٽيءَ وارن جي هڪ پراجيڪٽ تي ڪم ڪيان پيو ڏسان اهي ڪهڙي قسم جورزلٽ ٿا ڏين.سوال: سائين انفارميشن ٽيڪنالاجي وسيلي سنڌي ادب جي ڪهڙي قسم جي خدمت ڪري سگهجي ٿي؟ماجد ڀرڳڙي: سنڌي اديب جو سڀ کان اهم مسئلو شايع ڪرائڻ آهي. پر سنڌي ڪمپيوٽنگ اهڙي قسم جو پليٽفارم آهي جتي ڪو به سنڌي ماڻهو پنهنجي ڪابه شيءَ شايع ڪري سگهي ٿو ۽ هميشه لاءِ ان کي محفوظ پڻ ڪري سگهي ٿو. هينئر مون شاهه لطيف رح ۽ سچل سائين رح جا رسالا انٽرنيٽ تيupload ڪري ڇڏيا آهن. جيڪي پڻ سولائيءَ سان انٽرنيٽ تيپڙهي سگهجن ٿا، منهنجي خيال ۾ هن وقت ميڊيا خاص طور تي اخبارون ۽ رسالا سنڌي ڪمپيوٽنگ جي استعمال بابت ڪارائتو ڪردار ادا ڪري سگهن ٿا. انهن کي ان حوالي سان شارٽ ڪورسز ڪرائي ماڻهن کي اهو ٻڌائڻ گهرجي ته سنڌي ڪمپيوٽنگ ڪيئن ٿا استعمال ڪري سگهن، ائين ماڻهن ۾ سنڌي ٻوليءَ جي ڪمپيوٽر تي استعمال بابت جاڳرتا پيدا ٿي سگهندي، هڪڙا سکندا ته اهي وري ٻيندوستن کي ٻڌائيندا ائين اهو سلسلو اڳتي وڌندو.انفارميشن ٽيڪنالوجي جا پنهنجا فائدا ۽ نقصان آهن پر جيڪو ڪم اسان انگريزي ۽ اردو ۾ ڪيو ٿا اهو ئي ڪم جيڪڏهن اسان سنڌيءَ ۾ ڪري سگهون ٿا ته اهو ان ۾ ڪرڻگهرجي ڇو ته دنيا ۾ هن وقت انٽرنيٽ جي هڪ لهر آيل آهي ان ۾ جيڪڏهن سنڌيءَ جي نمائندگي نه هوندي ته اسان ڪٿي هونداسين اسان کي پنهنجي ٻولي کي محفوظ ڪرڻ لاءِ پنهنجي مادري ٻوليءَ جو استعمال وڌائڻو پوندو ان کان سواءِ ٻوليءَ کي بچائڻ جو ٻيو ڪو چارو ئي نه آهي خاص طور نوجوان نسل کي ان طرف مائل ڪرڻ جي ضرورت آهي ڇو ته اهي ڌارين ٻولين ڏانهن وڌيڪ مائل آهن.ٽيگ ڪلائوڊ